Motywy literackie - matura

Egzamin dojrzałości nie taki straszny

Tania Książka – Motywy literackie matura – ten temat spędza sen z powiek wielu uczniom, nawet tym najlepiej przygotowanych. Zwłaszcza obecnie w dobie pandemii i nauki zdalnej, jakość edukacji może pozostawiać wiele do życzenia. Choć nauczyciele często dokładają wszelkich starań, aby odpowiednio przygotować swoich podopiecznych do egzaminów, uczniowie muszą zdać sobie sprawę, że odpowiedzialność ostatecznie spoczywa na nich, a powtórzenie 3 lub 4 lat materiału zwłaszcza z języka polskiego jest niezwykle wymagające. Z pomocą przychodzą wszelkie kompendia naukowe, które motywami literackimi, opracowanymi na potrzeby egzaminu maturalnego.

Język polski dla każdego

Dlaczego Stanisław Wokulski targnął się na swoje życie? Jaka jest cena wolności według Adama Mickiewicza? Jaką rolę odgrywa tradycja w życiu człowieka na podstawie “Pana Tadeusza”? I w końcu, jakiej symboliki można się doszukać w lekturze “Ferdydurke” Witolda Gombrowicza?

Odpowiedzi na te pytania są łatwe jeśli uczeń zna treść najważniejszych utworów, wymaganych na maturze. Nie jest tajemnicą, że zarówno przy egzaminie podstawowym i rozszerzonym abiturient musi znać podstawowe motywy literackie, na których oparta jest dłuższa wypowiedź pisemna. Jest to nie lada wyzwanie, zwłaszcza, że umiejętność przekonania do swojej tezy lub rozstrzygnięcia hipotezy opiera się na argumentach, które należy poprzeć trafnymi przykładami.

Lektura kompendium umożliwi każdemu maturzyście uporządkowanie nabytej wiedzy nabytej w ciągu ostatnich lat nauki szkolnej. Schematyczny i logiczny tok rozumowania przydaje się nie tylko przy rozwiązywaniu zadań na przedmiotach ścisłych, ale również na kierunku humanistycznym.

Uporządkowana wiedza

Często zdarza się tak, że znajomość wymaganej lektury może nie wystarczyć na egzaminie. Sama fabuła i poszczególne wątki są zaledwie podstawą do zidentyfikowania najważniejszych motywów poruszonych w dziele.

Maturzysta mierząc się z obszerną powieścią, obfitą w wiele historii pobocznych, nawiązujących do charakterystycznych cech danej epoki, powinien mieć uporządkowaną wiedzę z zakresu literatury – zarówno z treści jak okoliczności powstania utworu. Uczeń korzystający z kompendium, zapoznawszy się z poleceniem maturalnym zrozumie, że ma do czynienia z konkretnym motywem literackim, który był wielokrotnie poruszany w wielu utworach.

Przykłady tematów można mnożyć w nieskończoność, dlatego przy ogromie wiedzy jakie niesie literatura, systematyzacja poszczególnych zagadnień pozwoli na szybką i efektywną naukę. Edukacja nie musi być żmudna i nudna, a z pewnością zaprocentuje w przyszłości.

Szkoła - zdjęcie utworzone przez diana.grytsku - pl.freepik.com
Motywy literackie - matura

Motywy literackie na maturze

Jakie motywy literackie matura (https://www.taniaksiazka.pl/t/motywy-literackie-matura) z języka polskiego mogą się pojawić? Przede wszystkim te występujące w tzw. “lekturach z gwiazdką”. Są to lektury obowiązkowe, na których znajomość kładzie się szczególny nacisk. Najważniejszą częścią matury z języka polskiego jest wypowiedź pisemna czyli rozprawka. Aby poprawnie ją napisać i uzyskać jak największą liczbę punktów niezbędna jest znajomość najpopularniejszych motywów do których trzeba będzie się odwołać. Jeśli jednak nie jesteśmy pewni czy informacja którą podajemy jest w pełni zgodna z treścią lektury, lepiej unikać umieszczania jej w tekście. Wyraźna pomyłka czyli błąd rzeczowy może skutkować całkowitym wyzerowaniem naszej pracy.

Najczęstsze motywy na maturze:

  • Motyw wolności – występuje głównie w literaturze romantyzmu m.in. w “Dziadach”, “Panu Tadeuszu” i “Kordianie”, utwory te związane są z walką Polaków o niepodległość. Pozostałe dzieła to np. mitologia (mit o Dedalu i Ikarze), “Dżuma”, a także literatura wojenna: “Granica” Zofii Nałkowskiej i “Inny świat” Herlinga – Grudzińskiego.
  • Motyw cierpienia – pojawia się w Biblii: męka Chrystusa, historia Hioba, oraz w “Dziadach” Mickiewicza, w powieści “Quo – Vadis” (przykład cierpienia chrześcijan). Występuje również w “Cierpieniach Młodego Wertera” Goethego, a także w trenach Jana Kochanowskiego gdzie znajdziemy motyw żalu ojca po stracie córki.
  • motyw pracy – ważny motyw występujący głównie w literaturze pozytywizmu m.in.: w “Lalce” Bolesława Prusa, w utworach Żeromskiego: “Ludzie bezdomni” – historia doktora Judyma i “Siłaczka” – motyw pracy u podstaw, oraz w powieści “Chłopi” Stanisława Reymonta.
  • motyw miłości – odnajdziemy go w “Lalce” (nieszczęśliwa miłość Stanisława Wokulskiego), w trenach Kochanowskiego (motyw miłości rodzicielskiej), a także w “Dziadach”, Biblii, czy Trylogii Sienkiewicza.
  • motyw podróży – występuję w “Sonetach krymskich” Mickiewicza, “Odysei”, “Boskiej komedii” Dantego (jako przykład wędrówki w głąb siebie), a także “Kordianie” J. Słowackiego.
  • motyw oniryczny – motyw snu, występujący w balladach, “Dziadach” cz. III. W dramacie Wyspiańskiego pt. “Wesele”.  Pojawia się także w szekspirowskiej tragedii pt. “Makbet”, oraz w “Zbrodni i Karze” F. Dostojewskiego
  • motyw przemijania – pojawia się we fraszce Jana Kochanowskiego “O żywocie ludzkim”, w utworze D. Naborowskiego “Krótkość żywota” oraz w “Hamlecie”
  • motyw buntu – jeden z popularniejszych motywów występujący się w micie o Prometeuszu, w Biblii: historia grzechu pierworodnego, oraz w “Dziadach”, “Zbrodni i Karze” i “Makbecie”.

Jakie lektury warto powtórzyć do matury?

Przede wszystkim te zawierające największą ilość motywów literackich. Są to m.in.: “Lalka”, “Dziady”,  “Pan Tadeusz”, trylogia H. Sienkiewicza. Warto przypomnieć sobie również wiersze C.K. Norwida, bajki Jana Krasickiego, oraz utwory takie jak: “Makbet”, “Przedwiośnie” oraz “Król Edyp”.

Obraz od diana.grytsku - pl.freepik.com